नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी योजना 2.0- ठिबक आणि तुषार सिंचन सबसिडी – संपूर्ण माहिती

महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी पाण्याची उपलब्धता आणि शेतीचा टिकाऊ विकास हा मोठा प्रश्न आहे. याच उद्देशाने राज्य शासनाने नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी योजना 2.0 (PoCRA 2.0) राबवली आहे. या योजनेअंतर्गत ठिबक व तुषार सिंचन साठी आकर्षक अनुदान (सबसिडी) दिले जाते.

नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी योजना 2.0 (PoCRA 2.0) च्या दुसऱ्या टप्प्यात महाराष्ट्रातील तब्बल 6,959 गावांचा समावेश करण्यात आला आहे. या टप्प्यामागचा मुख्य हेतू म्हणजे दुष्काळाला तोंड देऊ शकणारी आणि हवामान बदलाशी जुळवून घेणारी शेती शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवणे. नव्याने समाविष्ट झालेल्या गावांमुळे लहान व अल्पभूधारक शेतकऱ्यांना हवामान बदलाचे दुष्परिणाम कमी जाणवतील, तसेच त्यांच्या शेती उत्पादनात आणि उत्पन्नातही वाढ होण्यास मदत होईल.

या लेखात आपण PoCRA योजना 2.0 अंतर्गत ठिबक व तुषार सिंचन सबसिडीची संपूर्ण माहिती पाहणार आहोत.

नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी योजना 2.0 म्हणजे काय?

PoCRA (Project on Climate Resilient Agriculture) ही योजना हवामान बदलामुळे होणारे नुकसान कमी करणे, पाण्याचा कार्यक्षम वापर वाढवणे आणि शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवणे या उद्देशाने सुरू करण्यात आली आहे.

PoCRA योजना 2.0 चे मुख्य उद्दिष्ट

• पाणी बचत करणाऱ्या तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवणे
• दुष्काळग्रस्त व कोरडवाहू भागातील शेती सक्षम करणे
• शाश्वत शेती पद्धतींचा प्रसार
• शेतकऱ्यांचे उत्पादन व उत्पन्न वाढवणे

PoCRA 2.0 अंतर्गत उपलब्ध योजना

सध्या उपलब्ध असलेल्या योजना पुढीलप्रमाणे आहेत :

• 💧 ठिबक सिंचन योजना
• 💦 तुषार सिंचन योजना
• 💧 विहीर पुनर्भरणनानाजी देशमुख कृषी संजीवनी योजना 2.0 म्हणजे काय?
• 🌱 वाणिकी आधारित वृक्ष लागवड योजना
• 🎋 बांबू लागवड योजना
• 🍎 फळबाग लागवड योजना
• 🚜 वैयक्तिक शेततळे (अस्तरीकरण / इनलेट-आउटलेटसह)
• 🌿 शेडनेट गृह
• 🌾 हरित गृह (Green House)
• 🧰 हरितगृह लागवड साहित्य
• ♻️ गांडूळ खत / नाडेप कंपोस्ट
• 🌾 बीज उत्पादन
• 🐛 रेशीम उद्योग
• 🐟 शेततळ्यातील मत्स्यपालन
• 🐐 शेळीपालन योजना
• 🔧 पाईप संच(फक्त अनुसूचित जाती (SC) आणि अनुसूचित जमाती (ST))

ठिबक सिंचन योजना, तुषार सिंचन योजना याची सविस्तर माहिती आपण या माध्यमातून पाहणार आहोत.

ठिबक आणि तुषार सिंचन म्हणजे काय?

💧 ठिबक सिंचन (Drip Irrigation)

• पाणी थेट झाडाच्या मुळाशी दिले जाते
• पाण्याची 40–60% बचत
• खतांचा योग्य वापर
• उत्पादनात वाढ

💦 तुषार सिंचन (Sprinkler Irrigation)

• पाणी फवाऱ्याद्वारे शेतात पसरवले जाते
• कमी पाण्यात जास्त क्षेत्र ओलिताखाली
• भाजीपाला व कडधान्य पिकांसाठी उपयुक्त

PoCRA योजना 2.0 अंतर्गत ठिबक व तुषार सिंचन सबसिडी

PoCRA 2.0 अंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना ठिबक व तुषार सिंचनासाठी आर्थिक अनुदान दिले जाते.

💰 सबसिडीचा अंदाज (सामान्य माहिती)

• ठिबक सिंचन : 55% ते 80% पर्यंत अनुदान
• तुषार सिंचन : 50% ते 75% पर्यंत अनुदान

PoCRA योजना 2.0 साठी पात्रता

• अर्जदार महाराष्ट्राचा रहिवासी शेतकरी असावा
• जमीन स्वतःच्या नावावर असणे आवश्यक
• PoCRA योजनेअंतर्गत निवडलेल्या गावात शेत असणे
• आधार कार्ड बँक खात्याशी लिंक असणे
• पूर्वी त्याच घटकासाठी पूर्ण अनुदान घेतलेले नसावे

आवश्यक कागदपत्रे

• आधार कार्ड
• 7/12 उतारा
• 8-अ उतारा
• बँक पासबुक
• मोबाईल नंबर
• पासपोर्ट साईज फोटो

PoCRA योजना 2.0 चे फायदे

• पाण्याचा कार्यक्षम वापर
• कमी खर्चात जास्त उत्पादन
• हवामान बदलाचा कमी परिणाम
• शाश्वत शेतीला चालना
• शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढ

PoCRA 2.0 ठिबक व तुषार सिंचन अर्ज प्रक्रिया (Step by Step)

🔹 Step 1: PoCRA अधिकृत वेबसाइट उघडा

• Google वर PoCRA 2.0 किंवा https://mahapocra.gov.in/mr असे सर्च करा
• PoCRA ची वेबसाइट ओपन झाल्यावर थोडे खाली स्क्रोल करा

🔹 Step 2: NDKSP DBT वर क्लिक करा

• खाली स्क्रोल केल्यानंतर “NDKSP DBT” हा पर्याय दिसेल
• त्यावर क्लिक करा

🔹 Step 3: Farmer ID टाका

• आता तुमचा Farmer ID (शेतकरी आयडी) टाका
• खाली दिलेला Captcha भरा
• नंतर “सत्यापित करा (Verify)” या बटनावर क्लिक करा

🔹 Step 4: OTP द्वारे लॉगिन करा

• आधार लिंक असलेल्या मोबाईल नंबरवर OTP येईल
• OTP टाका
• Login बटनावर क्लिक करा
• OTP Verify झाल्यावर तुमचे खाते लॉगिन होईल

🔹 Step 5: वैयक्तिक माहिती (Profile) पूर्ण करा

• तुमची वैयक्तिक माहिती स्क्रीनवर दिसेल
• जात प्रवर्ग निवडा (उदा. इतर / ओपन)
• Profile Update करा
• पुढे जा वर क्लिक करा

🔹 Step 6: पत्ता माहिती भरा

• जिल्हा, तालुका, गाव आधीच भरलेले असतील
• Pin Code भरा
• Profile Update करा
• पुढे जा वर क्लिक करा
  👉 आता तुमची Farmer Profile पूर्ण होईल

🔹 Step 7: जमिनीचा व पाणी स्त्रोताचा तपशील

• संपादित करा वर क्लिक करा
• पाणी स्रोत उपलब्ध आहे का? → होय
• पाणी स्रोत निवडा
  • कूपनलिका (बोरवेल) / विहीर इ.
• ऊर्जा स्रोत निवडा
  • वीज / सौर पंप
• माहिती सेव्ह करा

🔹 Step 8: नवीन बाबीसाठी अर्ज करा

• Dashboard वर “नवीन बाबीसाठी अर्ज करा” वर क्लिक करा

🔹 Step 9: घटक निवडा (ठिबक / तुषार)

• घटकाचा गट: सूक्ष्म सिंचन
• घटकाचे नाव:
  • ठिबक सिंचन किंवा
  • तुषार सिंचन
• घटकाचा प्रकार निवडा
  • उदा. Inline पद्धत
• अंतर निवडा
  • उदा. 1.2 × 0.5

🔹 Step 10: पात्रता व कागदपत्रे तपासा

• ठिबक / तुषार सिंचन पात्रता निकष वाचा
• आवश्यक कागदपत्रांची यादी बघा
• पुढे जा वर क्लिक करा

🔹 Step 11: क्षेत्र निवडा

• तुम्हाला ज्या क्षेत्रासाठी ठिबक / तुषार हवा आहे तेवढे क्षेत्र निवडा
  • हेक्टर व आर मध्ये
  • उदा. 1 हेक्टर

🔹 Step 12: कोटेशन / बिल अपलोड करा

• ठिबक किंवा तुषार कंपनीकडून घेतलेले Quotation / Bill (PDF) अपलोड करा
• पुढे जा वर क्लिक करा

🔹 Step 13: माहिती तपासणी

• भरलेली संपूर्ण माहिती एकदा नीट तपासा
• अर्ज पुढे घ्या वर क्लिक करा

🔹 Step 14: नियम व अटी स्वीकारा

• नियम व अटी पूर्ण वाचा
• सर्व ठिकाणी ✔️ टिक करा
• Submit बटनावर क्लिक करा

🔹 Step 15: अर्ज डाऊनलोड करा

• अर्ज सबमिट झाल्यावर
• PDF Download करा
• हा अर्ज सुरक्षित ठेवा

✅ अर्ज यशस्वी झाला आहे

• Dashboard वर तुम्ही भरलेला ठिबक / तुषार सिंचन अर्ज दिसेल

👉 अधिक माहितीसाठी तुम्ही हा व्हिडिओ पाहू शकता.

👉 हे पण पाहा– लाडकी बहीण योजना हप्ता – नोव्हेंबर, डिसेंबर, जानेवारी एकत्र?